(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.64. అధ్యాయః 064
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
జనమేజయేన గాంధార్యాశ్వాసనకారణప్రశ్నే వైశంపాయనేన తత్కథనం॥ 1 ॥
కృష్ణేన గాంధారీధృతరాష్ట్రో సమాశ్వాస్య పునః పాండవసమీపాగమనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

జనమేజయ ఉవాచ। 9-64-0x(5253)(63775)
కిమర్థం ద్విజశార్దూల ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః।
గాంధార్యాః ప్రేషయామాస వాసుదేవం పరంతపం॥ 9-64-1(63776)
యదా పూర్వం గతః కృష్ణః శమార్థం కౌరవాన్ప్రతి।
న చ తం లబ్ధవాన్కామం తతో యుద్ధమభూదిదం॥ 9-64-2(63777)
నిహతేషు తు యోధేషు హతే దుర్యోధనే తదా।
పృథివ్యాం పాండవేయస్య నిఃసపత్నే కృతే యుధి॥ 9-64-3(63778)
విద్రుతే శిబిరే శూన్యే ప్రాప్తే యశసి చోత్తమే।
కిం తు తత్కారణం బ్రహ్మన్యేన కృష్ణో గతః పునః॥ 9-64-4(63779)
న చైతత్కారణం బ్రహ్మన్నల్పం విప్రతిభాతి మే।
యత్రాగమదమేయాత్మా స్వయమేవ జనార్దనః॥ 9-64-5(63780)
తత్త్వతో వై సమాచక్ష్వ సర్వమధ్వర్యుసత్తమ।
యచ్చాత్ర కారణం బ్రహ్మన్కార్యస్యాస్య వినిశ్చయే॥ 9-64-6(63781)
వైశంపాయన ఉవాచ। 9-64-7x(5254)
త్వద్యుక్తోఽయమనుప్రశ్నో యన్మాం పృచ్ఛసి పార్థివ।
తత్తేఽహం సంప్రవక్ష్యామి యథావద్భరతర్షభ॥ 9-64-7(63782)
హతం దుర్యోధనం దృష్ట్వా భీమసేనేన సంయుగే।
వ్యుత్క్రంయ సమయం రాజంధార్తరాష్ట్రం మహాబలం॥ 9-64-8(63783)
అన్యాయేన హతం దృష్ట్వా గదాయుద్ధేన భారత।
యుధిష్ఠిరం మహారాజ మహద్భయమథావిశత్॥ 9-64-9(63784)
సోఽచింతయన్మహాభాగాం గాంధారీం తపసాన్వితాం।
ఘోరేణ తపసా యుక్తాం త్రైలోక్యమపి సా దహేత్॥ 9-64-10(63785)
తస్య చింతయమానస్య బుద్ధిః సమభవత్తదా।
గాంధార్యాః క్రోధదీప్తాయాః పూర్వం ప్రశమనం భవేత్॥ 9-64-11(63786)
సా హి పుత్రవధం శ్రుత్వా కృతమస్మాభిరీదృశం।
మానసేనాగ్నినా క్రుద్ధా భస్మసాన్నః కరిష్యతి॥ 9-64-12(63787)
కథం దుఃఖమిదం తీవ్రం గాంధారీ సంప్రశక్ష్యతి।
శ్రుత్వా వినిహతం పుత్రం ఛలేనాజిహ్మయోధినం॥ 9-64-13(63788)
ఏవం విచింత్య బహుధా భయశోకసమన్వితః।
వాసుదేవమిదం వాక్యం ధర్మరాజోఽభ్యభాషత॥ 9-64-14(63789)
తవ ప్రసాదాద్గోవింద రాజ్యం నిహతకంటకం।
అప్రాప్యం మనసాఽపీదం ప్రాప్తమస్మాభిరచ్యుత॥ 9-64-15(63790)
ప్రత్యక్షం మే మహాబాహో సంగ్రామే రోమహర్షణే।
విమర్దః సుమహాన్ప్రాప్తస్త్వయా యాదవనందన॥ 9-64-16(63791)
త్వయా దేవాసురే యుద్ధే వధార్థమమరద్విషాం।
యథా సాహ్యం పురా దత్తం హతాశ్చ విబుధద్విషః॥ 9-64-17(63792)
సాహ్యం తథా మహాబాహో దత్తమస్మాకమచ్యుత।
సారథ్యేన చ వార్ష్ణేయ భవతా హి ధృతా వయం॥ 9-64-18(63793)
యది న త్వం భవేన్నాథః ఫల్గునస్య మహారణే।
కథం శక్యో రణే జేతుం భవేదేష బలార్ణవః॥ 9-64-19(63794)
గదాప్రహారా విపులాః పరిఘైశ్చాపి తాడనం।
శక్తిభిర్భిండిపాలైశ్చ తోమరైః సపరశ్వథైః॥ 9-64-20(63795)
అస్మత్కృతే త్వయా కృష్ణ వాచః సుపరుషాః శ్రుతాః।
శస్త్రాణాం చ నిపాతా వై వజ్రస్పర్శోపమా రణే॥ 9-64-21(63796)
తే చ తే సఫలా జాతా హతే దుర్యోధనేఽచ్యుత।
తత్సర్వం న యథా నశ్యేత్పునః కృష్ణ తథా కురు॥ 9-64-22(63797)
సందేహడోలాం ప్రాప్తం నశ్చేతః కృష్ణ జయే సతి।
గాంధార్యా హి మహాబాహో క్రోధం శమయ మాధవ॥ 9-64-23(63798)
సా హి నిత్యం మహాభాగా తపసోగ్రేణ కర్శితా।
పుత్రపౌత్రవధం శ్రుత్వా ధ్రువం నః సంప్రధక్ష్యతి।
తస్యా ప్రసాదనం వీర ప్రాప్తకాలం మతం మమ॥ 9-64-24(63799)
కశ్చ తాం క్రోధసందీప్తాం పుత్రవ్యసనకర్శితాం।
వీక్షితుం పురుషః శక్తస్త్వామృతే పురుషోత్తమ॥ 9-64-25(63800)
తత్ర మే గమనం ప్రాప్తం రోచతే తవ మాధవ।
గాంధార్యాః క్రోధదీప్తాయాః ప్రశమార్థమరిందమ॥ 9-64-26(63801)
త్వం హి కర్తా వికర్తా చ లోకానాం ప్రభవావ్యయః।
హేతుకారణసంయుక్తైర్వాక్యైః కాలసమీరితైః॥ 9-64-27(63802)
క్షిప్రమేవ మహాబాహో గాంధారీం శమయిష్యసి।
పితామహశ్చ భగవాన్కృష్ణస్తత్ర భవిష్యతి॥ 9-64-28(63803)
సర్వథా తే మహాబాహో గాంధార్యాః క్రోధనాశనం।
కర్తవ్యం సాత్వతాం శ్రేష్ఠ పాండవానాం హితార్థినా॥ 9-64-29(63804)
ధర్మరాజస్య వచనం శ్రుత్వా యదుకులోద్వహః।
ఆమంత్ర్య దారుకం ప్రాహ రథః సంజో విధీయతాం॥ 9-64-30(63805)
కేశవస్య వచః శ్రుత్వా త్వరమాణోఽథ దారుకః।
న్యవేదయద్రథం సజ్జం కేశవాయ మహాత్మనే॥ 9-64-31(63806)
తం రథం యాదవశ్రేష్ఠః సమారుహ్య పరంతపః।
జగామ హాస్తినపురం త్వరితః కేశవో విభుః॥ 9-64-32(63807)
తతః ప్రాయాన్మహారాజ మాధవో భగవాన్రథీ।
నాగసాహ్వయమాసాద్య ప్రవివేశ చ వీర్యవాన్॥ 9-64-33(63808)
ప్రవిశ్య నగరం వీరో రథఘోషేణ నాదయన్।
విదితో ధృతరాష్ట్రస్య సోఽవతీర్య రథోత్తమాత్।
అభ్యగచ్ఛదదీనాత్మా ధృతరాష్ట్రనివేశనం॥ 9-64-34(63809)
పూర్వం చాభిగతం తత్ర సోఽపశ్యదృషిసత్తమం॥ 9-64-35(63810)
పాదౌ ప్రపీడ్య కృష్ణస్య రాజ్ఞశ్చాపి జనార్దనః।
అభ్యవాదయదవ్యగ్రో గాంధారీం చాపి కేశవః॥ 9-64-36(63811)
తతస్తు యాదవశ్రేష్ఠో ధృతరాష్ట్రమధోక్షజః।
పాణిమాలంబ్య రాజేంద్ర సుస్వరం ప్రరురోద హ॥ 9-64-37(63812)
స ముహూర్తాదివోత్సృజ్య బాష్పం శోకసముద్భవం।
ప్రక్షాల్య వారిణా నేత్రే హ్యాచంయ చ యథావిధి।
ఉవాచ ప్రశ్రితం వాక్యం ధృతరాష్ట్రమరిందమః॥ 9-64-38(63813)
న తేఽస్త్యవిదితం కించిద్భూతం భవ్యం చ భారత।
కాలస్య చ యథావృత్తం తత్తే సువిదితం ప్రభో॥ 9-64-39(63814)
యదిదం పాండవైః సర్వైస్తవ చిత్తానురోధిభిః।
కథం కులక్షయో న స్యాత్తథా క్షత్రస్య భారత॥ 9-64-40(63815)
భ్రాతృభిః సమయం కృత్వా క్షాంతవాంధర్మవత్సలః।
ద్యూతచ్ఛలజితైః శుద్వైర్వనవాసో హ్యుపాగతః॥ 9-64-41(63816)
అజ్ఞాతవాసచర్యా చ నానావేషసమావృతైః।
అన్యే చ బహవః క్లేశాస్త్వశక్తైరివ సర్వదా॥ 9-64-42(63817)
మయా చ స్వయమాగంయ యుద్ధకాల ఉపస్థితే।
సర్వలోకస్య సాన్నిధ్యేగ్రామాంస్త్వం పంచయాచితః॥ 9-64-43(63818)
త్వయా కాలోపసృష్టేన లోభతో నాపవర్జితాః।
తవాపరాధాన్నృపతే సర్వం క్షత్రం క్షయం గతం॥ 9-64-44(63819)
భీష్మేణ సోమదత్తేన బాహ్లీకేన కృపేణ చ।
ద్రోణేన చ సపుత్రేణ విదురేణ చ ధీమతా।
యాచితస్త్వం శమం నిత్యం న చ తత్కృతవానసి॥ 9-64-45(63820)
కాలోపహతచిత్తా హి సర్వే ముహ్యంతి భారత।
యథా మూఢో భవాన్పూర్వమస్మిన్నర్థే సముద్యతే॥ 9-64-46(63821)
కిమన్యత్కాలయోగాద్ధి ద్విష్టమేవ పరాయణం।
మా చ దోషాన్మహాప్రాజ్ఞ పాండవేషు నివేశయ॥ 9-64-47(63822)
అల్పోప్యతిక్రమో నాస్తి పాండవానాం మహాత్మనాం।
ధర్మతో న్యాయతశ్చైవ స్నేహతశ్చ పరంతప॥ 9-64-48(63823)
ఏతత్సర్వం తు విజ్ఞాయ హ్యాత్మదోషకృతం ఫలం।
తన్మన్యుం పాండుపుత్రేషు న భవాన్కర్తుమర్హతి॥ 9-64-49(63824)
కులం వంశశ్చ పిండాశ్చ యచ్చ పుత్రకృత ఫలం।
గాంధార్యాస్తవ వై నాథ పాండవేషు ప్రతిష్ఠితం॥ 9-64-50(63825)
త్వం చైవ కురుశార్దూల గాంధారీ చ యశస్వినీ।
మా శుచో నరశార్దూల పాండవాన్ప్రతికిల్బిం॥ 9-64-51(63826)
ఏతత్సర్వమనుధ్యాయ ఆత్మనశ్చ వ్యతిక్రమం।
శివేన పాండవాంధ్యాహి నమస్తే భరతర్షభ॥ 9-64-52(63827)
జానాసి చ మహాబాహో ధర్మరాజస్య యా త్వయి।
భక్తిర్భరతశార్దూల స్నేహశ్చాపి స్వభావతః॥ 9-64-53(63828)
ఏతచ్చ కదనం కృత్వా శత్రూణామపకారిణాం।
దహ్యతే స దివారాత్రౌ న చ శర్మాధిగచ్ఛతి॥ 9-64-54(63829)
త్వాం చైవ నరశార్దూల గాంధారీం చ యశస్వినీం।
స శోచన్నరశార్దూలః శాంతిం నైవాధిగచ్ఛతి॥ 9-64-55(63830)
హియా చ పరయాఽవిష్టో భవంతం నాధిగచ్ఛతి।
పుత్రశోకాభిసంతప్తం బుద్ధివ్యాకులితేంద్రియం॥ 9-64-56(63831)
ఏవముక్త్వా మహారాజ ధృతరాష్ట్రం యదూత్తమః।
ఉవాచ పరమం వాక్యం గాంధారీం శోకకర్శితాం॥ 9-64-57(63832)
సౌబలేయి నిబోధ త్వం యత్త్వాం వక్ష్యామి సువ్రతే।
త్వత్సమా నాస్తి లోకేఽస్మిన్నద్య సీమంతినీ శుభే॥ 9-64-58(63833)
జానాసి చ యథా రాజ్ఞి సభాయాం మమ సన్నిధౌ।
ధర్మార్థసహితం వాక్యముభయోః పక్షయోర్హితం॥ 9-64-59(63834)
ఉక్తవత్యసి కల్యాణి న చ తే తనయైః కృతం।
దుర్యోధనస్త్వయా చోక్తో జయార్థీ పరుషం వచః॥ 9-64-60(63835)
శృణు మూఢ వచో మహ్యం యతో ధర్మస్తతో జయః।
తదిదం సమనుప్రాప్తం తవ వాక్యం నృపాత్మజే॥ a6-64-61(63836)
ఏవం విదిత్వా కల్యాణి మా స్మ శోకే మనః కృథాః।
పాండవానాం వినాశాయ మా తే బుద్ధిః కదాచన॥ 9-64-62(63837)
శక్తా చాసి మహాభాగే పృథివీం సచరాచరాం।
చక్షుషా క్రోధదీప్తేన నిర్దగ్ధుం తపసో బలాత్॥ 9-64-63(63838)
వాసుదేవవచః శ్రుత్వా గాంధారీ వాక్యమబ్రవీత్।
ఏవమేతన్మహాబాహో యథా వదసి కేశవ॥ 9-64-64(63839)
ఆధిభిర్దహ్యమానాయా మతిః సంచలితా మమ।
సా మే వ్యవస్థితా శ్రుత్వా తవ వాక్యం జనార్దన॥ 9-64-65(63840)
రాజ్ఞస్త్వంధస్య వృద్ధస్య హతపుత్రస్య కేశవ।
త్వం గతిః సహితైర్వీరైః పాండవైర్దిపదా వర॥ 9-64-66(63841)
ఏతావదుక్త్వా వచనం ముఖం ప్రచ్ఛాద్య వాససా।
పుత్రశోకాభిసంతప్తా గాంధారీ ప్రరురోద హ॥ 9-64-67(63842)
తత ఏనాం మహాబాహుః కేశ్వః శోకకర్శితాం।
హేతుకారణసంయుక్తైర్వాక్యైరాశ్వాసయత్ప్రభుః॥ 9-64-68(63843)
సమాశ్వాస్య చ గాంధారీం ధృతరాష్ట్రం చ మాధవః।
ద్రౌణిసంకల్పితం భావమన్వబుధ్యత కేశవః॥ 9-64-69(63844)
తతస్త్వరిత ఉత్థాయ పాదౌ మూర్ధ్నా ప్రణంయ చ।
ద్వైపాయనస్య రాజేంద్ర తతః కౌరవమబ్రవీత్॥ 9-64-70(63845)
ఆపృచ్ఛే త్వాం కురుశ్రేష్ఠ మా చ శోకే మనః కృథాః।
ద్రౌణేః పాపోస్త్యభిప్రాయస్తేనాస్మి సహసోత్థితః॥ 9-64-71(63846)
పాండవానాం వధే రాత్రౌ బుద్ధిస్తేన ప్రదర్శితా॥ 9-64-72(63847)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం గాంధార్యా సహితోఽబ్రవీత్।
ధృతరాష్ట్రో మహాబాహుః కేశవం కేశిసూదనం॥ 9-64-73(63848)
శీఘ్రం గచ్ఛ మహాబాహో పాండవాన్పరిపాలయ।
భూయస్త్వయా సమేష్యామి క్షిప్రమేవ జనార్దన॥ 9-64-74(63849)
ప్రాయాత్తతస్తు త్వరితో దారుకేణ సహాచ్యుతః॥ 9-64-75(63850)
వాసుదేవే గతే రాజంధృతరాష్ట్రం జనేశ్వరం।
ఆశ్వాసయదమేయాత్మా వ్యాసో లోకనమస్కృతః॥ 9-64-76(63851)
వాసుదేవోఽపి ధర్మాత్మా కృతకృత్యో జగామ హ।
శిబిరం హాస్తినపురాద్దిదృక్షుః పాండవాన్నృప॥ 9-64-77(63852)
ఆగంయ శిబిరం రాత్రౌ సోఽభ్యగచ్ఛత పాండవాన్।
తచ్చ తేభ్యః సమాఖ్యాయ సహితస్తైః సమాహితః॥ ॥ 9-64-78(63853)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి గదాయుద్ధపర్వణి చతుఃషష్టితమోఽధ్యాయః॥ 64 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-64-27 హేతుకారణసంయుక్తైః హేతవో దృష్టా అపరాధాః।
కారణాని అదృష్టాన్యవశ్యంభావీని తైర్యుక్తాని తైర్యుక్తాని తైః॥
9-64-33 ప్రాయాదగచ్ఛత్॥
9-64-34 విదితం ధృతారాష్ట్రస్యేతి ఝ.పాఠః॥
9-64-36 కృష్ణస్య వ్యాసస్య॥
9-64-49 అసూయాం పాండుపుత్రోష్వితి ఝ.పాఠః॥
9-64-64 చతుఃషష్టితమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.